Bestraling (radiotherapie)

Voorbereiding op de bestraling

Voordat de bestraling kan beginnen, wordt er met een CT-scan precies bepaald welk gebied bestraald moet worden. Ook wordt er een bestralingsplan gemaakt.

CT-scan

De radiotherapeut maakt een CT-scan van het deel uw lichaam dat bestraald moet worden. U ligt hierbij in dezelfde houding als tijdens de echte bestraling. Om ervoor te zorgen dat u bij elke bestraling op precies dezelfde manier ligt, worden er kleine lijnen of tattoo-puntjes op uw huid gezet. Zo kan uw houding steeds goed worden teruggevonden. Op de beelden van de CT-scan geeft de radiotherapeut aan welk gebied bestraald moet worden en welke organen of weefsels zo veel mogelijk gespaard moeten blijven.

Stil liggen

Soms gaat het om een lichaamsdeel dat gemakkelijk beweegt, zoals uw hoofd, arm of been. In dat geval wordt er vóór de CT-scan een masker of ander fixatiemiddel gemaakt. Dit zorgt ervoor dat u tijdens elke bestraling stil en in dezelfde houding ligt. Dit is belangrijk om het bestralingsgebied heel precies te kunnen instellen. 

Bestralingsplan

Als de radiotherapeut op de CT-scan heeft aangegeven welke gebieden bestraald moeten worden en welke weefsels beschermd moeten worden, wordt er met de computer een bestralings­plan gemaakt.

Daarin staat:

• Hoeveel bestralingsbundels er nodig zijn.
• In welke richting er bestraald moet worden.
• Hoe lang elke bestraling duurt.

Beloop van een bestraling

Er zijn verschillende soorten bestralingstechnieken. Bij de behandeling van hemato­­logische aandoeningen wordt er bijna altijd gebruik gemaakt van uitwendige bestraling. Hierbij wordt u van buitenaf bestraald.

De bestraling gebeurt met een apparaat dat een lineaire versneller heet. Dit apparaat maakt röntgenstralen met een hoge energie. Deze stralen kunnen diep in het weefsel doordringen. De lineaire versneller staat in een speciale kamer met dikke betonnen muren, zodat de straling niet buiten deze ruimte kan komen. 

Het deel van het lichaam dat bestraald wordt, moet tijdens de behandeling bloot zijn. De laborant stelt het bestralings­toestel nauwkeurig af met behulp van lichtbundels. Daarbij worden de lijnen gebruikt die op uw huid, masker of ander fixatiemiddel staan. Daarna wordt uw houding gecontroleerd met een röntgen­opname, voordat de bestraling begint. 

De bestraling zelf duurt maar een paar minuten. In totaal bent u meestal 10 tot 15 minuten in de kamer aanwezig, inclusief omkleden, het instellen van de apparatuur, de bestraling en weer aankleden.

Bijwerkingen

De straling wordt zo goed mogelijk op de kankercellen gericht. Toch kunnen organen die in de buurt liggen ook een beetje straling krijgen. Dit kan bijwerkingen veroorzaken. Vaak zijn de bijwerkingen het sterkt aan het einde van de serie bestralingen. 

Welke bijwerkingen u kunt krijgen, hoe lang ze duren en hoe ernstig ze zijn, hangt af van het deel van het lichaam dat wordt bestraald en van de hoeveelheid straling. Deze informatie is heel specifiek. Daarom bespreekt de radiotherapeut dit apart met u. Dat geldt ook voor eventuele instructies en voorzorgsmaatregelen.